Περιφερειακή Πολιτική Νησιωτικών Περιοχών

0

Vasiliadis photoΈχοντας ζήσει και εργαστεί για πολλά χρόνια στα Ιόνια Νησιά, μια νησιωτική περιφέρεια δηλαδή με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά όπως αυτά προκύπτουν από την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ιστορία αυτών, θέλω να εκφράσω κάποιες σκέψεις ως προς την πρόκληση άσκησης αποτελεσματικής νησιωτικής περιφερειακής πολιτικής. Αυτή η πρόκληση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη λαμβάνοντας υπόψη την τρέχουσα οικονομική κρίση που διέρχεται η Ελλάδα (χωρίς κάποιο σημάδι σύντομης εξόδου) και που έχει ως συνέπεια το σημαντικό περιορισμό ιδιωτικών και δημόσιων πόρων που διατίθενται για την περιφερειακή και τοπική ανάπτυξη τους.

Είναι γνωστό ότι ο τουρισμός αποτελεί τον κύριο πυλώνα οικονομικής μεγέθυνσης σχεδόν για το σύνολο των Ελληνικών νησιών. Ενώ τα οικονομικά οφέλη από τον τουρισμό είναι σημαντικά, από την άλλη πλευρά, η μονομέρεια αυτή έχει δημιουργήσει και παρενέργειες όσον αφορά την ισόρροπη και βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών. Καταρχήν, επειδή έχει συρρικνώσει σημαντικά τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα οικονομικής δραστηριότητας που αποτελούσαν κατά το παρελθόν σπουδαία πηγή εισοδήματος για τον τοπικό πληθυσμό. Επιπλέον, το προσφερόμενο τουριστικό προϊόν είναι πλέον προφανές ότι δεν μπορεί να εξασφαλίσει την οικονομική βιωσιμότητα και απασχόληση για το σύνολο του τοπικού πληθυσμού, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες (βλ. εποχικότητα του Ελληνικού τουριστικού προϊόντος).

Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η προσβασιμότητα και προσπελασιμότητα στα νησιά μας. Η πρόσβαση από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα Ελληνικά νησιά δεν είναι πάντα εύκολη (ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες) λόγω της περιορισμένης και ακριβής ακτοπλοϊκής και αεροπορικής σύνδεσης. Αυτό ισχύει και για τη σύνδεση μεταξύ των νησιών. Επιπρόσθετα, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει γίνει τα τελευταία χρόνια, πολλά νησιά ακόμα χαρακτηρίζονται από ανεπαρκές εσωτερικό οδικό δίκτυο.

Για την επίλυση των ανωτέρων προβλημάτων απαιτείται καθορισμός προτεραιοτήτων και ιεραρχημένες δράσεις. Προς αυτό το σκοπό κάποιες κύριες δράσεις περιφερειακής πολιτικής πρέπει να στοχεύουν στα παρακάτω:

  • Βελτίωση και επέκταση του προσφερόμενου τουριστικού προϊόντος που αποτελεί το κύριο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα των Ελληνικών νησιών.
  • Εφαρμογή πολιτικών που θα συνδέσουν την αγροτική παραγωγή και μεταποίηση με τον τουρισμό μέσω της προώθησης τοπικών ποιοτικών προϊόντων και γεύσεων.
  • Ζητούμενο οικονομικής ανάπτυξης αποτελεί η βελτίωση της προσβασιμότητας και προσπελασιμότητας για τα Ελληνικά νησιά. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την  σταθερή και τακτική συγκοινωνιακή τους σύνδεση (διαπεριφερειακή και ενδοπεριφερειακή) ιδιαίτερα ακτοπλοϊκή και αεροπορική, αλλά και την εισαγωγή νέων μεταφορικών μέσων όπως τα υδροπλάνα.
  • Άμβλυνση των ανισοτήτων μεταξύ των νησιών, ιδιαίτερα των μικρών που υποφέρουν από το μικρό μέγεθος της αγοράς τους, τους περιορισμένους φυσικούς και ανθρώπινους πόρους, αλλά και την περιορισμένη προσβασιμότητα και προσπελασιμότητα. Προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσουν οι πολιτικές που επιτυγχάνουν την παροχή στους κατοίκους και τις επιχειρήσεις ευκαιριών ισοδύναμου αποτελέσματος με εκείνο των κατοίκων και επιχειρήσεων των μεγαλύτερων νησιών, και εάν είναι δυνατόν, της ηπειρωτικής Ελλάδας
  • Ενίσχυση της τοπικής ανταγωνιστικότητας, μέσω της δημιουργίας κατάλληλων υποδομών, προκειμένου να επιτευχθεί οικονομική ανάπτυξη και συγκράτηση του τοπικού πληθυσμού.
  • Ενίσχυση της εξωστρέφειας  μέσω πολιτικών που προωθούν τη σύνδεση και ενίσχυση των επαφών των κατοίκων και επιχειρήσεων με τα άλλα νησιά και φυσικά την ηπειρωτική Ελλάδα, αλλά και γιατί όχι και το εξωτερικό.
  •  Δημιουργία «Πράσινων Νησιών» μέσω της μείωσης χρήσης κρίσιμων φυσικών πόρων όπως το νερό, η ενέργεια, το έδαφος με παράλληλη ανακύκλωση κάθε είδος αποβλήτων που παράγονται από τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.

Λαυρέντιος Βασιλειάδης

Διδάκτωρ Περιφερειακής Ανάπτυξης του London School of Economics and Political Science

Email Επικοινωνίας: l_vasiliadis@hotmail.com

Leave A Reply