Ανταγωνιστικές Αστικές Περιοχές στη Σύγχρονη Εποχή

0

Vasiliadis photoΗ ανταγωνιστικότητα των αστικών περιοχών (στον όρο αυτό περιλαμβάνονται τόσο οι πόλεις όσο και οι ευρύτερες περιοχές- περιφέρειες όπου η αστικοποίηση είναι η κυρίαρχη δομή) αποτελεί κεντρικό ζήτημα δημόσιας πολιτικής των βιομηχανικών χωρών για περισσότερο από τριάντα χρόνια. Χρονολογικά, η αναβάθμιση αυτή συνέπεσε με την ταχύτατη εξέλιξη της τεχνολογίας πληροφορικής και τηλεπικοινωνιών η οποία συνέβαλε αποφασιστικά στην επέκταση και εδραίωση της παγκοσμιοποίησης. Έτσι, οι αλλαγές στην παγκόσμια οικονομία, σε συνδυασμό με τις δημογραφικές αλλαγές που με τη σειρά τους επηρέασαν τις κοινωνικές δομές και πρακτικές ανέδειξαν τη σημασία των αστικών περιοχών ως χωρικών ενοτήτων αποφασιστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη και ευημερία των κατοίκων της.

Η αύξηση της σημασίας αυτής είχε ως συνέπεια οι αρμοδιότητες και εξουσίες των ανθρώπων που κυβερνούν αυτές τις αστικές περιοχές να αυξηθούν σημαντικά όλα αυτά τα χρόνια. Κύριο επιχείρημα υπέρ αυτής της μεταβίβασης εξουσιών και αρμοδιοτήτων από τις Κεντρικές Κυβερνήσεις προς χαμηλότερα επίπεδα διακυβέρνησης υπήρξε και η ανάγκη οι αστικές αυτές περιοχές να μπορούν να σχεδιάζουν και να διαχειρίζονται καλύτερα τις δομές και την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις ώστε να παραμένουν ανταγωνιστικές προσελκύοντας επενδύσεις άρα και εισοδήματα προς όφελος και της εθνικής οικονομίας.

Και στην Ελληνική περίπτωση, η Κεντρική Κυβέρνηση αναγνώρισε την ανάγκη για μεγαλύτερη ανάληψη ευθυνών από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Η πρώτη προσπάθεια έγινε με το Νόμο 2539/97 (ή αλλιώς Νόμο Καποδίστρια) όπου πραγματοποιήθηκε συνένωση δήμων και κοινοτήτων σε μεγαλύτερους δήμους με σκοπό την επίτευξη καλύτερων οικονομιών κλίμακας και διοίκησης. Στις αρχές της δεκαετίας που διανύουμε, με το Νόμο  3852/2010 (ή αλλιώς Πρόγραμμα Καλλικράτης) προωθήθηκαν επιπλέον αλλαγές, τόσο στο μέγεθος, όσο και στη δομή και λειτουργία των νέων αυτοδιοικητικών οργανισμών. Οι κυριότερες αλλαγές αφορούσαν την περαιτέρω μείωση του αριθμού των Δήμων, την αντικατάσταση των τότε Νομαρχιών από τις Περιφέρειες και τη σύσταση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Επιπλέον, αλλαγές πραγματοποιήθηκαν και στον τρόπο χρηματοδότησης των νέων τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων, ενώ πραγματοποιήθηκαν και ανακατανομές αρμοδιοτήτων. Από τότε, και λόγω της παρατεταμένης οικονομικής κρίσης, υπάρχει μια συνεχή ροή μεταφοράς αρμοδιοτήτων από την Κεντρική Κυβέρνηση προς τους Δήμους και της Περιφέρειες.

Σε αυτό το νέο πλαίσιο λειτουργίας οι τοπικές αρχές έχουν αρχίσει, αργά αλλά σταθερά, να αντιλαμβάνονται τη σημασία των ενεργειών τους για τη βιωσιμότητα της τοπικής οικονομίας, καθώς επίσης και ότι οι αποφάσεις τους μπορούν να έχουν σημαντικές επιδράσεις στις ζωές και την καθημερινότητα των κατοίκων των περιοχών τους. Όμως πολλά ακόμα πρέπει να γίνουν προκειμένου οι τοπικές κοινωνίες να γίνουν πραγματικά ανταγωνιστικές. Βασικό στοιχείο των νέων πολιτικών πρέπει να είναι η ανάγκη να υπάρξουν αποφάσεις όπου θα αξιοποιούνται οι ικανότητες του συνόλου του πληθυσμού, ενώ θα εξασφαλίζεται η ελεύθερη και ισότιμη πρόσβαση στην εκπαίδευση και εργασία τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες.

Οι λόγοι για την υιοθέτηση τέτοιων πολιτικών είναι προφανείς. Όταν μια αστική περιοχή πρέπει να ανταγωνιστεί με άλλες πόλεις για θέσεις εργασίας, προσέλκυση επενδύσεων, τουρισμό, κλπ., πολιτικές οι οποίες εμποδίζουν την ενεργοποίηση του συνόλου των παραγωγικών δυνάμεων μιας περιοχής έχει ως αποτέλεσμα να φέρνουν αυτές τις αστικές περιοχές σε μειονεκτική θέση.Σε αυτό το πλαίσιο και σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη οι φορείς εκτέλεσης πολιτικής θα πρέπει να κατανοήσουν ότι μια αστική περιοχή η οποία δε μελετάει και κατανοεί την «ανταγωνιστική της θέση» και δεν εφαρμόζει πολιτικές που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της, είναι καταδικασμένη σε ύφεση και περιθωριοποίηση.

Ζούμε στην εποχή όπου η πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε αστικό περιβάλλον με αποτέλεσμα οποιαδήποτε οικονομική μεταβολή (ύφεση ή ανάπτυξη) να έχει κύριο αντίκτυπο στον αστικό πληθυσμό. Στις πόλεις ζει πλέον το πιο δυναμικό κομμάτι του πληθυσμού μιας χώρας, συμπεριλαμβανομένου φυσικά και της Ελλάδας.Κατά συνέπεια, οι αστικές περιοχές θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως κύριοι άξονες οποιασδήποτε νέας εθνικής, περιφερειακής ή τοπικής πολιτικής οικονομικής ανάπτυξης, αφού αυτές είναι που θα φέρουν και το κύριο βάρος δημιουργίας ενός ελκυστικού περιβάλλοντος προσέλκυσης επενδύσεων και πληθυσμού.

Λαβρεντιος Βασιλειαδης

Leave A Reply