Παγκοσμιοποίηση και τοπική ανάπτυξη

0

Vasiliadis photoΟι τελευταίες εξελίξεις που είδαν το φως της δημοσιότητας και έχουν να κάνουν με τις νέες διηπειρωτικές συμφωνίες που διαπραγματεύονται μεταξύ τους ένας μεγάλος αριθμός χωρών ή και υπογράφηκαν πρόσφατα όπως είναι η Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (TTIP) και η Συμφωνία Συνεργασίας Ειρηνικού (TPP) δείχνουν την ξεκάθαρη πολιτική απόφαση για συνέχιση και ενίσχυση της ελευθερίας του εμπορίου και επενδύσεων, τουλάχιστον μεταξύ της μεγάλης πλειοψηφίας των κρατών.

Οι διαπραγματεύσεις και συμφωνίες αυτές έχουν προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από πολλές κοινωνικές και πολιτικές οργανώσεις σε όλο τον κόσμο προβάλλοντας ιδιαίτερα επιχειρήματα που έχουν να κάνουν με την περαιτέρω μείωση της δυνατότητας του κράτους να παρεμβαίνει σε υποθέσεις διεθνούς εμπορίου και επενδύσεων, αλλά και της αύξησης της ισχύος των πολυεθνικών επιχειρήσεων ως προς την απρόσκοπτη λειτουργία των δραστηριοτήτων τους.

Όμως, παρά τις όποιες αντιδράσεις φαίνεται πως ο κόσμος μας οδηγείται σε μία σταθερά μέσα στην οποία οι χώρες και οι λαοί θα πρέπει να συνηθίσουν να λειτουργούν (τουλάχιστον στο μεσοπρόθεσμο μέλλον). Αυτή η σταθερά έχει να κάνει με την αυξανόμενη ταχύτητα επέκτασης της παγκοσμιοποίησης, ως κύρια πολιτική επιλογή των κυβερνήσεων, γεγονός που σηματοδοτεί νέες αλλαγές στις παραγωγικές διαδικασίες θέτοντας νέες προκλήσεις για τις τοπικές οικονομίες προκειμένου να διατηρήσουν τη βιωσιμότητα και μακροοικονομική ισορροπία τους.

Για τη χώρα μας και τις περιφέρειες της η πρόκληση είναι διπλή. Καταρχήν, η ενίσχυση της παγκοσμιοποίησης που μόλις αναφέραμε, σε συνδυασμό με την αλλαγή του παραγωγικού μοντέλου, έχει ήδη εισάγει πιέσεις για μετάβαση της τοπικής παραγωγικής οικονομίας προς νέους δυναμικούς και καινοτόμους τομείς δραστηριότητας. Η δεύτερη πρόκληση έχει να κάνει με την οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα, και κατά συνέπεια οι τοπικές κοινωνίες, η οποία δημιουργεί αρνητικές επιπτώσεις στα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των τοπικών οικονομιών και στη δυνατότητα τους να προσαρμοστούν και να ανακάμψουν στα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται.

Μια αποτυχία ανταπόκρισης σε αυτές τις δύο προκλήσεις, ιδιαίτερα από τις τοπικές εκείνες οικονομίες που χαρακτηρίζονται από ένα υψηλό ποσοστό παραδοσιακών οικονομικών δραστηριοτήτων χαμηλής ανταγωνιστικότητας, θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τη διατήρηση της συνοχής και βιωσιμότητας των τοπικών κοινωνιών. Άλλωστε, πολλά είναι τα παραδείγματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό ολόκληρων κοινοτήτων και περιφερειών που «έσβησαν» ως συνέπεια των αλλαγών των παραγωγικών διαδικασιών σε διεθνές επίπεδο.

Σε αυτό το πλαίσιο η δυνατότητα μιας τοπικής οικονομίας να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στα νέα κάθε φορά δεδομένα εξαρτάται από τις βάσεις οικονομικής ανάπτυξης που έχει θέσει τόσο στο παρελθόν όσο και στο παρόν. Μέσα από τις βάσεις αυτές  μια τοπική οικονομία διαμορφώνει και το βαθμό ευελιξίας που διαθέτει προκειμένου να προσαρμόσει γρήγορα και αποτελεσματικά το παραγωγικό της μοντέλο δίνοντας έμφαση στη διαμόρφωση ενός καινούργιου καινοτόμου περιβάλλοντος λειτουργίας και προώθησης της γνώσης, αλλά και μειώνοντας την υπερ- έκθεση της σε μία μόνο οικονομική δραστηριότητα.

Με βάση την παραπάνω υπόθεση οι τοπικές κοινωνίες στην Ελλάδα δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν εκείνη την ευελιξία ανταπόκρισης στις μεταβαλλόμενες διεθνείς και εθνικές οικονομικές συνθήκες. Όμως η σημερινή καμπή της οικονομικής ιστορίας αποτελεί μια ευκαιρία να αλλάξει αυτή η γενική πτωτική τάση στην παραγωγικότητα που παρατηρούμε για τη χώρα μας.

Έτσι, τα τελευταία έτη υπάρχει μια πολύ έντονη διάδραση μεταξύ του επιχειρηματικού και ακαδημαϊκού κόσμου, ενώ και ο πολιτικός κόσμος φαίνεται να ακολουθεί ασθμαίνοντας (και υποχρεωτικά), προς την κατεύθυνση αλλαγής του αναπτυξιακού- παραγωγικού μοντέλου. Το ενθαρρυντικό είναι ότι αυτή η προσπάθεια έχει ξεκινήσει από τις περιφερειακές και τοπικές οικονομίες, παρά από την Κεντρική Κυβέρνηση που φαίνεται να είναι εξ’ ολοκλήρου απασχολημένη με την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους (που άλλωστε σε μεγάλο βαθμό η ίδια δημιούργησε).

Είναι βέβαιο ότι ακόμη απαιτείται πολύ δρόμος προκειμένου να δούμε αν αυτή διαδικασία αλλαγής που έχει ξεκινήσει τελικά θα ευοδωθεί. Οι κίνδυνοι και οι απειλές είναι πολλοί, αλλά αυτή τη φορά υπάρχει η αισιοδοξία ότι η σοβαρότητα της κατάστασης και το ένστικτο της επιβίωσης θα λειτουργήσουν με τρόπο καταλυτικό ώστε η χώρα μας, με πρωταγωνιστή αυτή τη φορά τις τοπικές κοινωνίες, θα προωθήσει όλες τις απαραίτητες αλλαγές που θα της επιτρέψουν να βγει από το κοινωνικο- οικονομικό τέλμα στο οποίο έχει εισέλθει.

Leave A Reply