ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ LEADER: Λάφυρο ή εστιασμένη τοπική αγροτουριστική ανάπτυξη

0

KATHSΟι τοπικές κοινωνίες καλούνται για πέμπτη  φορά να σχεδιάσουν το πρόγραμμα Leader  που αφορά κατά κανόνα το αγροτουρισμό.

Αυτή τη φορά η περιφέρεια έχει τον κύριο ρόλο αφού της έχει ανατεθεί το έργο από την κεντρική διοίκηση και είναι ευθύνη της η υλοποίησή του.

Μετά από τόσες περιόδους εφαρμογής  του Leader  είναι βέβαιο ότι θα πρέπει να δούμε τα μέχρι τώρα αποτελέσματα σε σχέση με τα ποσά που έχουν διατεθεί.

Να δούμε αν έχουν γίνει λάθη και προς ποιά κατεύθυνση πρέπει να στραφούμε έτσι ώστε τα λίγα χρήματα που υπάρχουν να πιάσουν τόπο και να μοχλεύσουν επιπλέον χρήματα για την ανάπτυξη του αγροτουρισμού σε επίπεδο περιφέρειας.

Παρατηρώντας όλα τα προηγούμενα προγράμματα Leader διαπιστώνουμε ότι παρ ότι έχουν σχεδιαστεί “εκ των κάτω προς τα άνω” δεν διαφέρουν  ως προς τα είδη των επενδύσεων που προτείνουν για τον αγροτουρισμό και μάλιστα στο σύνολο της χώρας.  Οι συνήθεις διαφορές τους αφορούν στα επιμέρους ποσά  που διατίθενται για τις επιμέρους δράσεις ανά περιοχή αλλά όλα επιλέγουν τις ίδιες δράσεις.

Αυτό σημαίνει ή ότι δεν υπάρχει σωστή διάγνωση των τοπικών αναγκών ή ότι όλες οι περιοχές έχουν τα ίδια τοπικά χαρακτηριστικά  ή ότι δεν υπάρχει όραμα για κάτι νέο, καινοτόμο και διαφορετικό.

Παράλληλα  μέχρι τώρα έχουμε παρατηρήσει να δίνονται μικροποσά για τεράστιο εύρος δραστηριοτήτων που κατά κανόνα θα μπορούσαμε επιδοτηθούν και από άλλες πηγές.  Για παράδειγμα οι μεταποιητικές επιχειρήσεις ήταν εύκολο να επιδοτηθούν από τους αναπτυξιακούς νόμους, όλα τα προηγούμενα χρόνια, αλλά εμείς επιμέναμε να τις εντάσσουμε στα τοπικά Leader  αποστερώντας ποσά από άλλες αμιγώς αγροτουριστικές δραστηριότητες που θα άλλαζαν τα δεδομένα σε κάποιες περιοχές.

Σήμερα θα πρέπει να μας απασχολήσει το ερώτημα, θέλουμε να συνεχίσουμε την ίδια διαδικασία στο στάδιο σχεδιασμού των προγραμμάτων της περιφέρειας ή θα καινοτομήσουμε ανατρέποντας κατεστημένες λογικές;

Επίσης θα πρέπει να μας απασχολήσει τι απέδωσαν οι  μέχρι τώρα διάσπαρτες μικρές αγροτουριστικές δραστηριότητες και αν έχουν πετύχει να εντάξουν κάποια ή κάποιες περιοχές μας στον αγροτουριστικό ή έστω στον τουριστικό χάρτη της χώρας και αν όχι γιατί;

Παράλληλα θα πρέπει να μας απασχολήσει αν οι επενδύσεις του Leader  κατάφεραν να κινητοποιήσουν ιδιωτικά κεφάλαια και άρα να λειτουργήσουν ως έναυσμα τοπικής ανάπτυξης ώστε το συνολικό τουριστικό αποτέλεσμα να είναι πολλαπλάσιο αυτού που το ίδιο το πρόγραμμα μπορεί να σώσει με τους περιορισμένους του πόρους.

ΣΤΟΧΕΥΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Ή ΔΙΑΣΠΑΡΤΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ;

Θα είχε ενδιαφέρον, αυτή την περίοδο σχεδιασμού του νέου Leader,  να διερευνήσουμε τι θα μπορούσαμε να πετύχουμε αν αντί να διαχύσουμε το συνολικό ποσό σε πολλές και μικρές επενδύσεις, αποφασίζαμε να υλοποιηθούν στοχευμένες παρεμβάσεις σε μία περιοχή, σε κάθε νομό της περιφέρειας, έτσι ώστε να αναδειχθεί ανά ένας τουλάχιστον αγροτουριστικός προορισμός σε κάθε νομό.

Είναι σαφές ότι τα χρήματα του Leader δεν φτάνουν για μια τέτοια παρέμβαση και θα ήταν σκόπιμο η περιφέρεια να σχεδιάσει, εφόσον επιλέξει να διαθέσει τα χρήματα σε μία τέτοια περιοχή, επιπλέον επενδύσεις που θα διευκόλυναν να αναδειχτεί το έργο που θα παραχθεί από τα χρήματα του προγράμματος Leader.

Κατά την άποψη μας, αφού τα διάσπαρτα έργα όλα αυτά τα χρόνια δεν έδωσαν το αποτέλεσμα που επιθυμούσαμε, θα πρέπει να δοκιμαστεί ο άλλος δρόμος των συνολικών και στοχευμένων  επενδύσεων έτσι ώστε να αναδείξουμε τα συγκριτικά πλεονεκτήματα επιλεγμένων  περιοχών στους τρείς νομούς.

Σε αυτή μας την πρόταση ως υποστηρικτικό μπορεί να σταθεί το έργο που έγινε στα Καλάβρυτα, πριν από πολλά χρόνια και αφορούσε το χιονοδρομικό κέντρο.

Μέχρι τη δεκαετία του 1980 τα Καλάβρυτα ήταν γνωστά μόνο από την Αγία Λαύρα.

Μόνο όμως το χιονοδρομικό κέντρο τα έκανε γνωστά ως τουριστικό προορισμό σε όλη τη χώρα και σήμερα η περιοχή έχει κρατήσεις και τουρισμό όλο το χρόνο.

Παράλληλα και με αφορμή το χιονοδρομικό κέντρο είχαμε, όλα τα χρόνια, δεκάδες επενδύσεις στον τομέα της ίδρυσης σημαντικού αριθμού νέων ξενοδοχείων,  των ενοικιαζόμενων δωματίων, των εστιατορίων και άλλων δραστηριοτήτων συναφών με τον τουρισμό.

Έτσι βλέπουμε ότι μία υποδομή, που αρχικά χρηματοδοτήθηκε από το κράτος με σημαντική πίεση, επιμονή και υπομονή  από τις τότε δημοτικές αρχές, δημιούργησε δορυφορικές επενδύσεις μεγάλου ύψους και άλλαξε τα δεδομένα σε μια μεγάλη περιοχή που εκείνη τη στιγμή μαράζωνε και φαινόταν ότι θα χαθεί τουλάχιστον από το χάρτη του τουρισμού.

Έχοντας λοιπόν αυτό το παράδειγμα από το  χθες θα μπορούσε σήμερα να το επαναλάβουμε όχι πλέον ως πείραμα αλλά ως διαδικασία ανάπτυξης βασιζόμενοι στα λίγα χρήματα που το κάθε LEADER διαθέτει.

Θα μπορούσαμε έτσι να επιλέξουμε να επενδύσουμε αρχικά σε τρία σημεία, στους τρεις νομούς, που παρουσιάζουν το σημαντικότερο ενδιαφέρον από πλευράς αγροτουρισμού.

Γύρω από αυτά και αφού διαμορφώσουμε τις αναγκαίες υποδομές με χρήματα που θα βρεθούν και από άλλα προγράμματα της περιφέρειας, εθνικά ή και αμιγώς ευρωπαϊκά,  θα πρέπει στη συνέχεια να διοχετεύσουμε όλο το ποσό του τοπικού LEADER σε επενδύσεις αμιγώς αγροτουριστικές.

Είναι σκόπιμο να δημιουργήσουμε μονάδες που να μπορούν να υποδεχθούν τουλάχιστον τουρίστες που θα αντιστοιχούν σε επιβάτες ενός λεωφορείο για να έχει τη δυνατότητα η περιοχή να ενταχθεί, από τα τουριστικά γραφεία, στους προορισμούς τους. Κανένα γραφείο δεν θα ερχόταν σε μια περιοχή που δεν έχει δυνατότητα να εξυπηρετήσει τους 50 και πλέον επιβάτες ενός λεωφορείου του.

Με αυτή τη λογική λοιπόν θα πρέπει να προχωρήσουμε και σε επενδύσεις, πέρα από τον ύπνο και το φαγητό, που θα αναδείξουν την περιοχή παρέμβασης και θα δημιουργούν ένα ειδικό αγροτουριστικό πακέτο για τουρίστες που ενδιαφέρεται και για αυτής της μορφής το τουριστικό προϊόν.

Εδώ θα πρέπει να δράσουμε καινοτόμα και να αναδείξουμε δράσεις και πλευρές που θα στηρίξουν και το «μύθο» της περιοχής  παρέμβασης.

Μέσα από μία τέτοια διαδικασία είναι απολύτως σαφές ότι θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε τρείς εστίες που, με την κατάλληλη προβολή στο επόμενο διάστημα, θα προκαλέσουν το ενδιαφέρον των τουριστικών γραφείων και θα δημιουργήσουν σημαντικές αφίξεις τουριστών.

Αν οι τρείς πόλοι καταφέρουν να τοποθετηθούν στην αγορά είναι απολύτως βέβαιο ότι θα μοχλεύσουν σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια,  την επόμενη περίοδο, που  θα δημιουργήσουν σημαντικές τουριστικές υποδομές από ιδιώτες επενδύτες οι οποίοι, με τη σειρά τους, θα αξιοποιήσουν και κεφάλαια από κοινοτικά και εθνικά προγράμματα και έτσι οι περιοχές αυτές θα αποκτήσουν δυναμική που με τους κλασικούς  σχεδιασμούς του Leader θα ήταν αδύνατο να αναπτυχθούν.

Άλλωστε στόχος όλων των προγραμμάτων και ειδικότερα των Leader δεν είναι να αναπτύξουν τις περιοχές αυτές καθαυτές αλλά να δημιουργήσουν ελκυστικές προοπτικές να έρθουν ιδιώτες επενδυτές και να επεκτείνουν αυτό που η πολιτεία στην αρχή έχει διαμορφώσει.

Και αυτός ο στόχος είναι που δεν καταφέραμε ως χώρα,  σε όλα τα κοινοτικά πλαίσια και σε όλα τα προγράμματα τους και για αυτό για κάθε ευρώ που έχει δοθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουμε  καταφέρει να μοχλεύσουμε μόλις 1,9% ιδιωτικά κεφάλαια.  Αντίθετα χώρες που οργάνωσαν και εκτέλεσαν με καλύτερο τρόπο τα προγράμματα τους  για κάθε ευρωπαϊκό ευρώ έχουν μοχλεύσει πάνω από 5 ευρώ ιδιωτική συμμετοχή με ανάλογο βεβαίως πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.

Γι αυτό και η επίκληση των εκάστοτε κυβερνόντων στην απορροφητικότητα των πόρων ήταν γράμμα κενό για την περιφερειακή ανάπτυξη κυρίως.

Χρειάζεται λοιπόν διαφορετική στόχευση, αλλαγή λογικών  και χρειάζεται τέλος σπάσιμο των λογικών ότι τo κάθε τοπικό  LEADER είναι λάφυρο των δημοτικών και τοπικών αρχόντων,  για διανομή μικροποσών σε πολλούς ικανοποιώντας κυρίως την κομματική τους πελατεία αλλά αποστερώντας από τις περιοχές τις δυνατότητες ανάπτυξης τους.

Αν σήμερα, μετά και την πολύχρονή κρίση, υπάρχουν λογικές υπέρβασης των παραπάνω καταστάσεων είναι σίγουρο ότι μπορούμε να πάμε σε ένα άλλο μοντέλο διαχείρισης των προγραμμάτων και να δούμε κάποιες σημαντικές αλλαγές στις περιοχές παρέμβασης τα επόμενα  χρόνια.

Η καινοτομία και η έξυπνη εξειδίκευση στην πράξη λοιπόν.

Leave A Reply