Μοχλός ανάπτυξης το ΠΑΑ για την αγροτική οικονομία

0

Σε έξι μήνες αναμένεται να ξεκινήσει η εφαρμογή του νέου Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020, το οποίο αναμένεται να καταστεί σε σημαντικό μοχλό για την αγροτική οικονομία καθώς επικεντρώνεται κυρίως στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της ανταγωνιστικότητας, στη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημάτων και στην προώθηση της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές.

Το νέο Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 εγκρίθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2015 με την απόφαση C(2015)917 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μετά από την ολοκλήρωση εντατικών και χρονοβόρων διαπραγματεύσεων.
Η δημόσια δαπάνη του Προγράμματος ανέρχεται σε 5,8 δισ. ­ δημόσια δαπάνη (4,7 δισ. ­ κοινοτικής συμμετοχής), που μαζί με την ιδιωτική συμμετοχή θα κινητοποιήσει συνολικούς πόρους της τάξης των 7 δισ. ευρώ.
Στο νέο ΠΑΑ ενσωματώνονται οι βασικές αρχές για την αγροτική ανάπτυξη, και συγκεκριμένα η οικονομική και περιβαλλοντική αειφορία, η προώθηση της κοινωνίας της γνώσης, ως δομικό στοιχείο της καινοτόμου επιχειρηματικότητας, η εξωστρέφεια, η αύξηση ή/και διατήρηση της απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές και η κοινωνική συνοχή.
Τα μέτρα και οι δράσεις του νέου Προγράμματος δομούνται γύρω από τις έξι βασικές προτεραιότητες.
Ειδικότερα:
• την προώθηση της μεταφοράς γνώσεων και της καινοτομίας στο γεωργικό τομέα με κατανομή του 6,2% κοινοτικής συμμετοχής, ήτοι 292 εκ. €
• την ενίσχυση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της ανταγωνιστικότητας όλων των τύπων γεωργίας, καθώς επίσης την προώθηση των καινοτόμων γεωργικών τεχνολογιών και την βιώσιμη διαχείριση των δασών με κατανομή του 15,11% των κοινοτικών πόρων του ΠΑΑ 2014-2020, ήτοι 713 εκ. €
• την προώθηση της οργάνωσης της αλυσίδας τροφίμων με κατανομή του 7,4%, ήτοι 347,7 εκ. € κοινοτικής συμμετοχής
• την αποκατάσταση, διατήρηση και ενίσχυση των οικοσυστημάτων που συνδέονται με την γεωργία και τη δασοπονία στην οποία αφιερώνεται το 38,7%, ήτοι 1.825 εκ. € κοινοτικής συμμετοχής
• την προώθηση της αποδοτικότητας των πόρων, τη στήριξη του προσανατολισμού προς μια οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και την ανθεκτικότητα των τομέων της γεωργίας, των τροφίμων και των δασών στην κλιματική αλλαγή με την κατανομή του 19,01%, ήτοι 897 εκ. € κοινοτικής συμμετοχής, και
• την προώθηση της κοινωνικής ένταξης, της μείωσης της φτώχειας και της οικονομικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές με το 12,4%, ήτοι 584,3 εκ. € κοινοτικής συμμετοχής.
Με το σύνολο των προγραμματισμένων παρεμβάσεων στο νέο ΠΑΑ:
1) ενσωματώθηκε η πολιτική στόχευση για ενθάρρυνση των Νέων Μέτρων που αφορούν στην κατάρτιση και εκπαίδευση, την καινοτομία, τη συνεργασία και τη δικτύωση, τις ομάδες παραγωγών, την ενίσχυση πολύ μικρών εκμεταλλεύσεων, τα start up ΜΜΕ επιχειρήσεων εκτός γεωργικού τομέα και τις υποστηρικτικές δομές παροχής συμβουλών στους παραγωγούς.
2) διευρύνθηκε το πεδίο εφαρμογής και προστέθηκαν δράσεις σε μέτρα για το Περιβάλλον και τη Κλιματική Αλλαγή (άνω του 30% των πόρων θα κατευθυνθεί σε δράσεις φιλοπεριβαλλοντικές και δράσεις διαχείρισης κινδύνων για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις) αλλά και σε επενδυτικά μέτρα (ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις) με έμφαση στην εξοικονόμηση ύδατος και τις ΑΠΕ.
3) δόθηκε έμφαση στη Συμπληρωματικότητα και τις Συνέργειες πχ. πολυτομεακό και πολυταμειακό LEADER, συνέργειες με λοιπά διαρθρωτικά ταμεία, με Πυλώνα Ι της ΚΑΠ, κλπ.
4) διεύρυνση της συνεργασίας και περαιτέρω αποκέντρωση πόρων και αρμοδιοτήτων στις ελληνικές Περιφέρειες (οι πόροι που θα εκχωρηθούν ανέρχονται στο 37% του ΠΑΑ). Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑλΘ) 2014 – 2020.
Ποιοι θα ωφεληθούν
Το ελληνικό ΠΑΑ επικεντρώνεται κυρίως στην ενίσχυση της βιωσιμότητας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και της ανταγωνιστικότητας, στη διατήρηση και την ενίσχυση των οικοσυστημάτων και στην προώθηση της τοπικής ανάπτυξης στις αγροτικές περιοχές. Θα διατεθεί ενίσχυση στους αγρότες για να καλυφθεί ποσοστό 10,3 % των γεωργικών εκτάσεων βάσει συμβάσεων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, 12,1 % για τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και το 10,7% για τη βελτίωση της διαχείρισης του εδάφους και/ή της πρόληψης της διάβρωσης του εδάφους.
Αναμένεται ότι 6.300 γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα λάβουν επενδυτική στήριξη για αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό και 23.900 νέοι γεωργοί θα λάβουν ενισχύσεις για πρώτη εγκατάσταση.
Επιπλέον, πέραν των 8.300 γεωργικών εκμεταλλεύσεων θα λάβουν στήριξη για την ανάπτυξη βραχέων αλυσίδων εφοδιασμού, τοπικών αγορών και για δραστηριότητες προώθησης ενώ περίπου 600 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο αγρο-διατροφικό τομέα θα λάβουν στήριξη για επενδύσεις στον τομέα της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων.
Η στήριξη της γνώσης και της καινοτομίας καταλαμβάνει ποσοστό που υπερβαίνει το 6% της προβλεπόμενης δημόσιας δαπάνης με τη δημιουργία περίπου 86.640 θέσεων κατάρτισης, για γεωργούς και αγροτικές επιχειρήσεις. Το ΠΑΑ θα παρέχει επίσης στήριξη για την τοπική ανάπτυξη σε Ομάδες Τοπικής Δράσης, μέσω της πρωτοβουλίας Leader καλύπτοντας σχεδόν το ήμισυ του αγροτικού πληθυσμού και θα συμβάλει στη βελτίωση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες περίπου στο 10% του πληθυσμού της υπαίθρου, περιλαμβανομένων των υποδομών τεχνολογίας της πληροφορίας (π.χ. ευρυζωνικό διαδίκτυο).
Οι δράσεις μέσω LEADER αποσκοπούν στη δημιουργία 2.000 νέων θέσεων εργασίας. Επιπλέον, περίπου 3.140 δικαιούχοι θα λάβουν στήριξη για επενδύσεις σε μη γεωργικές δραστηριότητες σε αγροτικές περιοχές, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη δημιουργία 2.860 θέσεων εργασίας.

20 δισ. και 28.000 θέσεις εργασίας

MOUXASΣτη νέα ΚΑΠ και στους δύο Πυλώνες, οι εθνικοί και κοινοτικοί πόροι ανέρχονται στα 20 δισ. ευρώ για την προγραμματική περίοδο 2014-2020. Αυτό ανέφερε ο Πέτρος Μούχας, προϊστάμενος της Μονάδας Υποστήριξης του Εθνικού Αγροτικού Δικτύου (ΕΑΔ) του ΥΠΑΑΤ τον περασμένο Νοέμβριο, όταν προσκεκλημένος στο Forum Aνάπτυξης παρουσίασε τις κατευθύνσεις του ΠΑΑ 2014-2020».
Επεσήμανε ότι η νέα στρατηγική στοχεύει στο τρίπτυχο της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής αειφορίας και απαρίθμησε τους στρατηγικούς στόχους ως εξής:
• H μετάβαση της ελληνικής αγροτικής οικονομίας σε ένα ισχυρό και βιώσιμο αγρoδιατροφικό μοντέλο.
• Η προαγωγή της αειφορίας του αγροδιατροφικού συστήματος και των αγροτικών περιοχών.
• Η δημιουργία Βιώσιμων & Πολυλειτουργικών αγροτικών περιοχών.
Στη νέα ΚΑΠ και στους δύο Πυλώνες, οι εθνικοί και κοινοτικοί πόροι ανέρχονται στα 20 δισ. ευρώ για την προγραμματική περίοδο 2014-2020. Από τη διάθεση του ποσού αναμένεται να δημιουργηθούν 28.440 θέσεις εργασίας, όπως εκτίμησε ο κ. Μούχας και προσδιόρισε την κατανομή ως εξής:
• Σχέδια Βελτίωσης: 7.500 επενδύσεις, οι οποίες θα συμβάλλουν κυρίως στη διατήρηση θέσεων εργασίας,
• Μεταποίηση γεωργικών προϊόντων: 340 επενδυτικά σχέδια με συμβολή στη δημιουργία τουλάχιστον μιας θέσης εργασίας ανά επενδυτικό σχέδιο,
• Νέοι Αγρότες: 14.000 νέοι αγρότες (αυτοαπασχολούμενοι),
• Εκκίνηση – start up – νέων μικρομεσαίων επιχειρήσεων εντός και εκτός γεωργικού τομέα: 2.100 ενισχυόμενες ΜΜΕ, με αποτέλεσμα τη δημιουργία τουλάχιστον μιας θέσης εργασίας ανά ενισχυόμενη επιχείρηση,
• Ίδρυση / εκσυγχρονισμός επιχειρήσεων εκτός γεωργικού τομέα: 4.500 ενισχυόμενες επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα τη δημιουργία τουλάχιστον μιας θέσης εργασίας ανά ενισχυόμενη επιχείρηση.
Κωδικοποιώντας τις αλλαγές στο νέο ΠΑΑ, υπογράμμισε:
• Εκ των προτέρων αιρεσιμότητες (διαχείριση υδάτων – τελική συμμόρφωση έως 2016)
• Αποθεματικό επίδοσης (5-7% πόρων των Επενδυτικών & Διαρθρωτικών Ταμείων – επίτευξη οροσήμων σε επίπεδο προτεραιοτήτων – 2019)
• Συνέργεια και συμπληρωματικότητα με τα υπόλοιπα Επενδυτικά & Διαρθρωτικά Ευρωπαϊκά Ταμεία – ΕΔΕΤ (ΕΤΠΑ, ΕΚΤ, ΤΣ, ΕΤΘΑ) – ΣΕΣ
• Δράσεις συνεργασίας και καινοτομίας με διευρυμένο πεδίο και ευρύτερο φάσμα συνεργαζόμενων φορέων. Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για την παραγωγικότητα και βιωσιμότητα της γεωργίας – δημιουργία επιχειρησιακών ομάδων με αυξημένο ποσοστό ενίσχυσης σε έργα που αφορούν την υλοποίηση του επιχειρησιακού τους σχεδίου
• Πολυτομεακό & πολυταμειακό LEADER = CLLD Για πρώτη φορά διευρυμένες περιοχές με ενσωμάτωση πρώην περιοχών ΟΠΑΑΧ, διπλασιασμός των διαθέσιμων πόρων, ενιαίος μηχανισμός εφαρμογής προγραμμάτων με bottom up διαδικασία κατάρτισής τους
• Έμφαση σε περιβάλλον και κλιματική αλλαγή και δέσμη δράσεων για τη διαχείριση κινδύνου των αγροτικών εκμεταλλεύσεων (άνω του 30% των πόρων του ΠΑΑ)
• Υποστηρικτικές δομές παροχής συμβουλών, κατάρτισης και επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Νέα αρχιτεκτονική ενισχύσεων

GRAMMATIKOSΣτη νέα φιλοσοφία στην κατανομή των ενισχύσεων μέσω της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, η οποία στοχεύει στην ανάπτυξη στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, στην παραγωγικότητα μέσω της τεχνικής προόδου της αειφόρου ανάπτυξης και της βέλτιστης χρήσης του παραγωγικού δυναμικού, αναφέρθηκε ο Διονύσιος Γραμματικός, Γεωπόνος, Προϊστάμενος Τμ. Αμπέλου και Ελαίας, Διεύθυνση Συστημάτων Καλλιέργειας, ΥΠΑΑΤ μιλώντας στο Forum Aνάπτυξης 2015.
Αναλύοντας το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο (2014 -2020) ανέφερε πως προβλέπει: 1) μείωση μεριδίου γεωργίας μέχρι το 2020, 2) «πρασίνισμα» της ΚΑΠ 30% για λόγους περιβαλλοντικούς, 3) προοδευτική σύγκλιση της αξίας των δικαιωμάτων προς τον Ευρωπαικό μέσο όρο, 4) κλείσιμο του 1/3 του κενού μέχρι το 90% του Ευρωπαϊκού Μ.Ο., 5) εισαγωγή μηχανισμού αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων.
Αναφορικά με την αρχιτεκτονική των ενισχύσεων ανέφερε πως για τους νέους γεωργούς προβλέπεται το 2%, για τις συνδεδεμένες επιχειρήσεις το 8%, για την πράσινη ενίσχυση το 30% και για τη βασική ενίσχυση το 60%.
Τα νέα δικαιώματα βασικής ενίσχυσης έχουν καθοριστεί ως εξής:
• 2013: Κατοχύρωση συμμετοχής στην πρώτη κατανομή δικαιωμάτων του 2015.
• 2014: Αξία δικαιωμάτων ως βάση αναφοράς για τον υπολογισμό της Αρχικής Μοναδιαίας αξίας των δικαιωμάτων του κάθε γεωργού.
• 2015: Νέα δικαιώματα
– Αριθμός δικαιωμάτων όσα και τα εκτάρια
– Αξία δικαιωμάτων μεταβλητή στα έτη με σύγκλιση
– Μεταβιβάσεις δικαιωμάτων επιτρέπονται μετά την οριστικοποίηση τους στο 2015(για ενεργοποίηση το 2016)
– Δεν χορηγούνται ενισχύσεις < 250 ­ ανά δικαιούχο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην κατανομή των βοσκοτόπων, που θα γίνει με νέα δεδομένα, αναλογικά με το μέγεθος του ζωικού κεφαλαίου κάθε κτηνοτρόφου και την περιοχή την οποία βρίσκεται, όπως προκύπτει από την Κτηνιατρική Βάση Δεδομένων.
Αναφορικά με την «Πράσινη ενίσχυση», η οποία επιβάλλει διαφοροποίηση των καλλιεργειών τόνισε ότι περιλαμβάνει:
• Εκμεταλλεύσεις με αρόσιμες εκτάσεις άνω των 100 στρεμμάτων υποχρεούνται να έχουν τουλάχιστον 2 καλλιέργειες με μέγιστη κάλυψη 75% για την κύρια καλλιέργεια
• Εκμεταλλεύσεις με αρόσιμες εκτάσεις άνω των 300 στρεμμάτων υποχρεούνται να έχουν τουλάχιστον 3 καλλιέργειες με μέγιστη κάλυψή 75% για την κύρια και ελάχιστο 5% για κάθε μία από τις άλλες καλλιέργειες
• Τα αγροτεμάχια στα οποία κα εφαρμόζονται οι υποχρεώσεις είναι επιλογή των γεωργών και μπορούν να αλλάζουν κάθε χρόνο.
• Επιβάλλεται, δε και διατήρηση περιοχή οικολογικής εστίασης.
Τέλος, αναφορικά με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις ο κ. Γραμματικός ανέφερε πως αποτελούν μεν κίνητρο για παραγωγή και αποφυγή της εγκατάλειψης των εδαφών και εξασφαλίζουν την τροφοδοσία της μεταποιητικής βιομηχανίας αλλά επιφέρουν διοικητικό άχθος λόγω του διπλού συστήματος ελέγχου και αποτρέπει το γεωργό να ανταποκρίνεται στα μηνύματα της αγοράς.

Μεγάλο στοίχημα για τη Δυτ. Ελλάδα
Οι ευκαιρίες που δημιουργούνται στους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της Δυτικής Ελλάδας μέσω του νέου προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020 αναλύθηκαν στη συνεδριακή εκδήλωση που οργάνωσε η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος στο πλαίσιο του Forum Ανάπτυξης 2015.
Τις αλλαγές στα παραγωγικά δεδομένα είχε προαναγγείλει από τότε ο περιφερειάρχης Απόστολος Κατσιφάρας, τονίζοντας ότι η Περιφέρεια μετά την εκχώρηση της διαχείρισης των πόρων της νέας προγραμματικής περιόδου καλείται να κερδίσει ένα μεγάλο στοίχημα, δεδομένου ότι η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας βρίσκεται στην κορυφή της χώρας μας αλλά και της Ευρώπης ως προς την βιοποικιλότητα των παραγόμενων αγροτικών και αγροδιατροφικών προϊόντων.
«Πέρασαν πολλά χρόνια για να φτάσουμε να ασχοληθούμε με τον αγροτικό τομέα» είχε επισημάνει ο περιφερειακός σύμβουλος και επικεφαλής του Συμβουλίου Αγροτικής Πολιτικής και προερχόμενος από τον αγροτικό κόσμο Διονύσης Μαυρόγιαννης, προσθέτοντας πως οι αγρότες είναι οι μόνοι που φέρνουν συνάλλαγμα στη χώρα».
Το παραγωγικό προφίλ της Δυτικής Ελλάδος παρουσίασε ο αντιπεριφερειάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης Παναγιώτης Μπράμος.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία του ΚΕΠΕ, βρίσκεται στην πρώτη τριάδα των Περιφερειών της χώρας μας και 9η μεταξύ των 292 περιφερειών της Ευρώπης.
Όσον αφορά την απασχόληση στον πρωτογενή τομέα καλύπτει 26,10% επί του ενεργού πληθυσμού.
Όμως το ποσοστό αυτό αυξάνεται κατά πολύ όταν αναφερόμαστε στο σύνολο του αγροτικού τομέα (παραγωγή, μεταποίηση και εμπορία) κυρίως στις Περιφερειακές Ενότητες της Αιτωλοακαρνανίας και της Ηλείας, όπου υπερβαίνει το 80%. Παρόλα αυτά διατηρεί χαμηλά τα ποσοστά παραγωγικότητας. Υστέρηση, την οποία ο κ. Μπράμος μεταξύ άλλων απέδωσε στην ηλικιακή διάθεση, την απουσία κατάρτισης του αγροτικού κόσμου, καθώς επίσης στην έλλειψη οργάνωσης στην τυποποίηση και τη διάθεση.

Το μέλλον στην αειφορική γεωργία
Την αναγκαιότητα διασύνδεσης του αγροτοδιατροφικού τομέα με τα ερευνητικά κέντρα που υπάρχουν στην περιοχή καθώς το μέλλον βρίσκεται στην αειφορική γεωργία είχε επισημάνει κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης ο Γεώργιος Σαλάχας, Αντιπρόεδρος ΤΕΙ Δυτ. Ελλάδας, Καθηγ. Τμήματος Τεχνολόγων Γεωπόνων, μιλώντας με θέμα «Νέες Τεχνολογίες στην Αγροτική Παραγωγή».
Σύμφωνα με τον κ. Σαλάχα, βάση έρευνας της Food Drink Europe θα προκύψει αύξηση κατά 60% των τροφίμων και αύξηση 30% στην παγκόσμια ζήτηση για νερό για τη γεωργία. «Η κλιματική αλλαγή θα επηρεάσει τελικά «όλες τις πτυχές της επισιτιστικής ασφάλειας», όπως την παραγωγή τροφίμων και τη σταθερότητα των τιμών» σχολίασε.

Leave A Reply